Doktor nauk medycznych i nauk o zdrowiu, dietetyk – absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, doktorat obroniła w Szkole Doktorskiej UMP.
Jako dietetyk kliniczny od 2017 roku prowadzi pacjentki z endometriozą, adenomiozą i niepłodnością (konsultacje online dla kobiet z Polski i zagranicy). Jest również autorką publikacji naukowych w czasopismach Nutrients i Foods (Impact Factor, indeksowane w PubMed) oraz polskich czasopismach specjalistycznych (Food Forum, Naturoterapia, Współczesny Dietetyk). Wykłada na uczelni wyższej na kierunku dietetyka (specjalizacja: dietetyka kliniczna). Współpracuje z marką EndoMe jako konsultant merytoryczny i autorka składu mieszanek ziołowych BIO.
📌 W skrócie:
Endometrioza a wzdęcia to problem, z którym spotykam się często na konsultacjach z moimi Pacjentkami. Zgłaszają one, że nawet produkty uznawane za zdrowe (np. awokado, brokuły, pistacje, rośliny strączkowe) powodują nieprzyjemne dolegliwości – nie tylko wzdęcia, ale i bóle brzucha oraz zmiany w rytmie wypróżnień. Odpowiedzialne za to mogą być FODMAP.
Endometrioza a wzdęcia to powszechny, bardzo uciążliwy problem. Szczególnie, że może pojawić się nawet wtedy, gdy jesz zdrowe produkty przy endometriozie. Przeczytaj artykuł, aby dowiedzieć się, czemu tak jest i czym zastąpić zdrowe produkty, które są gorzej tolerowane.
Dieta przeciwzapalna zakłada codzienne spożywanie warzyw i owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, pestek i nasion oraz częste sięganie po nasiona roślin strączkowych. Jednak, gdy starasz się podążać za tymi zaleceniami okazuje się, że zdrowe produkty przy endometriozie powodują pogorszenie samopoczucia. Jedną z przyczyn jest fakt, że niektóre z nich zawierają duże ilości FODMAP, czyli fermentujące oligo-, di- i monosacharydy oraz poliole.
FODMAP są słabo wchłaniane i po przejściu do jelita grubego, ulegają fermentacji, co powoduje powstawanie gazów. Ściany jelita rozciągają się i pojawiają się uciążliwe wzdęcia oraz bóle brzucha.
Jeśli to FODMAP odpowiadają za dolegliwości żołądkowo-jelitowe, warto skonsultować kwestię wprowadzenia diety LOW FODMAP (lub jej skróconej wersji). Dzięki niej dowiesz się, jakie konkretnie produkty wywołują objawy. Będziesz wiedziała również, czy musisz je całkowicie wyeliminować, czy możesz zostawić w diecie, ale w mniejszych ilościach.
Dowiedz się więcej na temat diety LOW FODMAP w endometriozie: Jaka dieta w endometriozie? Czy LOW FODMAP to odkrycie 2025 r.?
Endometrioza a wzdęcia przy produktach bogatych w FODMAP to jedno. Oprócz nich mogą pojawić się też inne dolegliwości, takie jak:
Uściślę, czym jest zaparcie, a czym biegunka, ponieważ czasami są one błędnie opisywane. Biegunka to oddawanie stolca o nadmiernie luźnej konsystencji (wodnistego, półpłynnego lub płynnego) trzy lub więcej razy na dobę. W ocenie pomoże Ci skala Bristolska uformowania stolca – numery 6 i 7 są charakterystyczne dla biegunki.
Zaparcie to odwrotna sytuacja. Mówi się o nich, gdy wypróżnienia występują rzadziej niż 3 razy w tygodniu. Częste objawy to również oddawanie twardego stolca, uczucie niepełnego wypróżnienia czy konieczność silnego parcia podczas defekacji.
Jak rozpoznaje się, że biegunki i/lub zaparcia to objaw IBS, które powoduje gorszą reakcję na produkty bogate w FODMAP? Nie ma badania laboratoryjnego, które pozwalałoby na postawienie diagnozy. IBS rozpoznaje się na podstawie kryteriów rzymskim (V). Więcej na ich temat pisałam w innym artykule: Zdrowe produkty przy endometriozie i adenomiozie a wzdęcia i bóle brzucha
Endometrioza a wzdęcia – jakie produkty uznawane za zdrowe mogą paradoksalnie powodować u Ciebie gorsze samopoczucie? Oto pięć przykładów:
Czym je zastąpić, aby nie męczyć się ze wzdęciami przy endometriozie, a jednocześnie zadbać o obecność odpowiednich ilości m.in. beta-karotenu, witaminy E, folianów czy żelaza w diecie?
Kalafior i brokuł są źródłem I3C, czyli związku, z którego powstaje diindolilometan (DIM). Ma on wpływ na metabolizm estrogenów, a także proces angiogenezy (powstawania nowych naczyń krwionośnych, potrzebnych do zaopatrzenia ognisk endometriozy w tlen i substancje odżywcze). Fakt, że kalafior i brokuł dostarczają I3C, którego głównym metabolitem jest DIM, sprawia że są szczególnie polecane kobietom z endometriozą. Co, jeśli czujesz się gorzej po ich zjedzeniu? Po pierwsze spróbuj zmniejszyć porcję i wybierać tylko różyczki brokuła. Po drugie dobrym źródłem I3C jest także jarmuż, który powinien być lepiej tolerowany.
Serca karczochów są jednym z najlepszych źródeł antyoksydantów, szczególnie polecanych w diecie przeciwzapalnej. Jeśli jesz serce karczochów w zalewie, małe ilości (około 30-40 g) mogą być dobrze tolerowane. Gorzej jest z całymi gotowanymi karczochami, która mają dużo FODMAP.
Jeśli źle tolerujesz karczochy, włącz inne źródła antyoksydantów do diety przy endometriozie. Z warzyw o niskiej zawartości FODMAP i dużej ilości antyoksydantów masz do wyboru np. marchew, pomidory, jarmuż i szpinak.
Awokado wzbogaca dietę przeciwzapalną w witaminę E (silny antyoksydant) i jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Jeśli powoduje u Ciebie wzdęcia, zmniejsz jego ilość w posiłku. Nie pomaga? W takim razie poszukaj dwóch wspomnianych wcześniej składników w olejach roślinnych: oliwie z oliwek (extra virgin) czy oleju z awokado. Oba możesz używać zarówno do dań na zimno, jak i na ciepło.
Jakie oleje stosować na zimno, a jakie na ciepło? Czy olej kokosowy jest faktycznie taki zdrowy do dań na ciepło? Lepiej smarować pieczywo masełkiem z awokado czy masłem? Na te i ponad 100 innych pytań o dietę w endometriozie i adenomiozie odpowiadam w ebooku EndoDylematy.
Brzoskwinia to bardzo dobre źródło beta-karotenu, który jako antyoksydant jest polecany zarówno w diecie przy endometriozie, jak i diecie wspierającej płodność (antyoksydant chronią komórki jajowe przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i obniżeniem ich jakości). Gdzie szukać tego składnika, jeśli nie w brzoskwini?
Dobre źródła beta-karotenu o niskiej zawartości FODMAP to: marchew, natka pietruszki, szpinak i jarmuż, a także pomarańcze.
Pistacje są dobrym źródłem żelaza, ale możesz poszukać go również w takich produktach, jak: pestki dyni (tu problematyczne mogą być większe ilości około 4 łyżek – obserwuj swój organizm), natka pietruszki, komosa ryżowa czy siemię lniane (do 1,5 łyżki na posiłek).
Wokół siemienia lnianego w diecie w endometriozie pojawia się trochę wątpliwości. Wyjaśniam je w artykule: Siemię lniane w endometriozie – tak czy nie?!
Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące kwestii endometrioza a wzdęcia.
Jest to bardzo indywidualna kwestia, ale u kobiet zgłaszających się do mnie na konsultację dietetyczną, najczęściej obserwuję złą reakcję na rośliny strączkowe, mleko krowie, cebulę i jabłka.
Tak. Szczególnie, gdy problem leży w IBS i/lub SIBO. Jednak nie jest to dieta, którą stosuje się do końca życia. Dwie pierwsze fazy powinny trwać kilka tygodni, aż dojdzie się do indywidualizacji sposobu żywienia.
Nie zawsze. Pojawienie się wzdęć po konkretnym produkcie nie oznacza automatycznie, że trzeba całkowicie wyeliminować go z diety. Warto sprawdzić, czy znaczenie ma porcja, częstotliwość spożycia, sposób przygotowania lub połączenie produktu z innymi składnikami posiłku. Celem powinno być znalezienie indywidualnie tolerowanej ilości, a nie niepotrzebne rozszerzanie listy zakazanych produktów.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji z lekarzem ani dietetykiem klinicznym. Endometrioza jest chorobą o złożonym przebiegu, a reakcja na zmiany w diecie może być różna u poszczególnych kobiet. Nie zalecam samodzielnego eliminowania wielu grup produktów bez wyraźnej potrzeby, ponieważ może to prowadzić do niedoborów i niepotrzebnego ograniczania diety.
Jeśli masz zdiagnozowaną endometriozę, nasilone dolegliwości bólowe, problemy z przewodem pokarmowym lub starasz się o ciążę, sposób żywienia warto dopasować indywidualnie do Twojego stanu zdrowia, objawów i prowadzonego leczenia.
Bibliografia:
