Jaka dieta w endometriozie będzie odpowiednia? Coraz częściej wskazuje się na dietę LOW FODMAP, która zakłada ograniczenie spożycia produktów bogatych w określone węglowodany. W 2025 roku pojawiło się badanie, które rzuca nowe światło na możliwość stosowania tej diety u kobiet z endometriozą. Warto przyjrzeć się mu bliżej i odpowiedzieć na pytanie, czy dość wymagająca i czasochłonna dieta LOW FODMAP to dobry wybór? A może są jakieś alternatywy? Zapraszam do lektury!

Jaka dieta w endometriozie? Rok 2025 przyniósł ciekawe odkrycie

Już od jakiegoś czasu pojawiają się głosy, że jedną z odpowiedzi na pytanie o to, jaka dieta w endometriozie jest odpowiednia, brzmi – dieta LOW FODMAP. Jest to uzasadnione, bo IBS (jedno z głównych wskazań do diety LOW FODMAP) występuje kilka razy częściej u kobiet z endometriozą.

Sprawdź artykuł: Endometrioza A IBS – Kiedy Potrzebna Jest Dieta LOW FODMAP?

Czego dowiedzieliśmy się o możliwości zastosowania diety LOW FODMAP w endometriozie w 2025 roku?

W 2025 roku na łamach renomowanego czasopisma naukowego Alimentary Pharmacology & Therapeutics opublikowany został artykuł: Clinical Trial: Effect of a 28‐Day Low FODMAP Diet on Gastrointestinal Symptoms Associated With Endometriosis (EndoFOD)—A Randomised, Controlled Crossover Feeding Study.

W artykule opublikowano wyniki randomizowanego kontrolowanego badania. Oceniano w nim efekty 28-dniowego stosowania diety LOW FODMAP na objawy żołądkowo-jelitowe towarzyszące endometriozie. Badaniem objęto 35 kobiet z endometriozą w wieku ≥18 lat. Przydzielono je losowo do jednej z dwóch grup. Badanej, która otrzymywała dietę LOW FODMAP o zawartości maksymalnie 5 g FODMAP dziennie i kontrolną. Po 28 dniach oceniono, jak zmieniły się objawy żołądkowo-jelitowe, jakość życia i stan psychiczny w obu grupach.

Zmniejszenie nasilenia objawów żołądkowo-jelitowych było bardziej widoczne u kobiet stosujących dietę LOW FODMAP.

Objawy żołądkowo-jelitowe uległy złagodzeniu po 4 tygodniach stosowania diety LOW FODMAP.

Kobiety, które stosowały dietę LOW FODMAP zgłaszały mniejszy ból/dyskomfort brzucha i wzdęcia w porównaniu z okresem przed rozpoczęciem diety i grupą kontrolną (tj. nie stosującą diety LOW FODMAP).

U kobiet stosujących dietę LOW FODMAP odnotowano również poprawę w zakresie refluksu żołądkowo-przełykowego.

W przypadku stosowania diety LOWF FODMAP zaobserwowano, że luźne stolce występują rzadziej, ale liczba wypróżnień w ciągu dnia pozostaje niezmienna.

Nie zaobserwowano, żeby dieta LOW FODMAP pomagała w przypadku zmęczenia i nudności.

U pacjentek z depresją objawy choroby zmniejszyły się przy stosowaniu diety LOW FODMAP.

Jakość życia uległa poprawie u kobiet, które stosowały dietę LOW FODMAP.

Warto podkreślić, że dieta stosowana w badaniu nie była bezglutenowa i bezlaktozowa. Jest to pewien sygnał, że wbrew obiegowym opiniom stosowanie takich restrykcji nie zawsze jest konieczne do zmniejszenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych.

Jest pewne ALE…

Wyniki badania wyglądają ciekawie. Jednak warto mieć z tyłu głowy, że nie jest to badanie pozbawione wad. Po pierwsze, liczebność grupy badanej jest niewielka – to tylko 35 kobiet. Po drugie, uczestniczki badania otrzymywały zestaw gotowych posiłków na każdy dzień. Można powiedzieć, że to „warunki laboratoryjne”, które mogą zaistnieć jedynie w przypadku, gdy kobieta zamawia catering dietetyczny. Choć i tak nie zawsze, bo jakość takich usług jest różna.

Ponadto zastosowana tu dieta LOW FODMAP o zawartości FODMAP <5g/dziennie jest trudna w realizacji. Wymaga wiedzy na temat zawartości FODMAP w poszczególnych produktach i ich skrupulatnego liczenia.

Czy dieta LOW FODMAP będzie odpowiednia dla każdej kobiety z endometriozą i objawami żołądkowo-jelitowymi? MOJA OPINIA

Dieta LOW FODMAP jest dość wymagająca i czasochłonna, ponieważ składa się z trzech etapów. Wymaga uważnego doboru produktów i obserwacji objawów. Jednak w niektórych przypadkach jest wskazana.

Przy czym moja opinia jest taka, że nie każda kobieta odczuwająca dolegliwości żołądkowo-jelitowe musi wprowadzać klasyczną, trzyetapową dietą LOW FODMAP. Jako rozwiązanie pierwszego rzutu proponowałabym (do indywidualnej konsultacji):

• wprowadzenie mniej restrykcyjnych wytycznych NICE (Narodowego Instytutu Zdrowia i Doskonałości Klinicznej Wielkiej Brytanii)
• probiotykoterapię i maślan sodu
• stosowanie olejku z mięty pieprzowej
• umiarkowany, regularny wysiłek fizyczny w różnych formach
• dbanie o higienę snu (dowiedz się, jak zadbać o zdrowy sen)
• dietę bogatą w błonnik rozpuszczalny (10-25 g/dziennie)

Sprawdź artykuł: Maślan Sodu – Jak Dbać O Jelita I Płodność Nie Tylko Za Pomocą Probiotyków

Wtyczne NICE – co zawierają?

Zgodnie z nimi zaleca się, aby:

• jeść posiłki regularnie bez pośpiechu

• nie unikać posiłków i nie robić długich przerw między nimi

• pić co najmniej 8 szklanek płynów dziennie, głównie wodę i napoje bez kofeiny (np. herbaty ziołowe – od siebie dodam, że wskazany może być, chociażby rumianek pospolity czy melisa lekarska)

• ograniczyć spożycie kawy do 3 filiżanek dziennie

• zmniejszyć spożycie alkoholu i gazowanych napojów

• ograniczyć spożycie owoców do 3 porcji dziennie (każda porcja to max 80 g owoców)

• unikać sorbitolu (szczególnie przy biegunkach)

• spożywać produkty owsiane (szczególnie przy gazach i wzdęciach)

• jeść regularnie siemię lniane – około 1 łyżki stołowej każdego dnia

• zmniejsz spożycie skrobii opornej

Objawy żołądkowo-jelitowe to zmora wielu kobiet z endometriozą. Wymagają bardzo ostrożnego i indywidualnego podejścia, które musi uwzględniać też możliwości (czasowe, finansowe, energetyczne) danej kobiety. Nie ma tu jednego złotego środka, choć dieta LOW FODMAP daje pewną nadzieję. Część kobiet reaguje na nią z obawą, bo jest to dieta składająca się z trzech etapów, a dwa z nich są dość wymagające. Jednak warto wiedzieć, że dieta LOW FODMAP nie jest jedynym wyborem przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych towarzyszących endometriozie. Istnieją również inne sposoby łagodzenia uciążliwych objawów, takie jak, chociażby przestrzeganie wytycznych NICE, fitoterapia, regularne ćwiczenia czy higiena snu.

Zastanawiasz się, jaka dieta w endometriozie będzie dla Ciebie odpowiednia? Umów się na indywidualną konsultację online – po przeanalizowaniu Twojego stanu zdrowia, dotychczasowych nawyków żywieniowych i stylu życia, przygotowuję dla Ciebie konkretny plan działania, dzięki któremu prosto i bez zbędnych restrykcji zadbasz o lepsze samopoczucie i płodność.

Bibliografia:

1. Varney, J. E., So, D., Gibson, P. R., Rhys-Jones, D., Lee, Y. S. J., Fisher, J., Moore, J. S., Ratner, R., Morrison, M., Burgell, R. E., & Muir, J. G. (2025). Clinical Trial: Effect of a 28-Day Low FODMAP Diet on Gastrointestinal Symptoms Associated With Endometriosis (EndoFOD)-A Randomised, Controlled Crossover Feeding Study. Alimentary pharmacology & therapeutics, 61(12), 1889–1903. 
2. Health NIf, Excellence C. Irritable bowel syndrome in adults: diagnosis and management: National Institute for Health and Care Excellence (NICE); 2017.
3. Pietrzak, Anna, et al. „Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne w zespole jelita nadwrażliwego.” Gastroenterology Rev 13.4 (2018): 167-196.