Doktor nauk medycznych i nauk o zdrowiu, dietetyk – absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, doktorat obroniła w Szkole Doktorskiej UMP.
Jako dietetyk kliniczny od 2017 roku prowadzi pacjentki z endometriozą, adenomiozą i niepłodnością (konsultacje online dla kobiet z Polski i zagranicy). Jest również autorką publikacji naukowych w czasopismach Nutrients i Foods (Impact Factor, indeksowane w PubMed) oraz polskich czasopismach specjalistycznych (Food Forum, Naturoterapia, Współczesny Dietetyk). Wykłada na uczelni wyższej na kierunku dietetyka (specjalizacja: dietetyka kliniczna). Współpracuje z marką EndoMe jako konsultant merytoryczny i autorka składu mieszanek ziołowych BIO.
📌 W skrócie:
Na pytanie o to, jaka dieta przy endometriozie jest odpowiednia, nie można powiedzieć jednoznacznie, że dieta LOW FODMAP. Nie jest ona zalecana każdej kobiecie z endometriozą. Może jednak pomóc, gdy oprócz endometriozy występują uporczywe objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, bóle brzucha, biegunki lub zaparcia. Jest to dieta, którą należy stosować wyłącznie przez określony czas i najlepiej pod opieką dietetyka. W tym artykule wyjaśniam, kiedy dieta low FODMAP może być pomocna w endometriozie, jak przebiegają jej poszczególne etapy oraz na co warto zwrócić uwagę, aby uniknąć niepotrzebnych ograniczeń i niedoborów pokarmowych.
Jaka dieta w endometriozie będzie odpowiednia? Coraz częściej wskazuje się na dietę LOW FODMAP, która zakłada ograniczenie spożycia produktów bogatych w określone węglowodany. W 2025 roku pojawiło się badanie, które rzuca nowe światło na możliwość stosowania tej diety u kobiet z endometriozą. Warto przyjrzeć się mu bliżej i odpowiedzieć na pytanie, czy dość wymagająca i czasochłonna dieta LOW FODMAP to dobry wybór? A może są jakieś alternatywy? Zapraszam do lektury!
Już od jakiegoś czasu pojawiają się głosy, że jedną z odpowiedzi na pytanie o to, jaka dieta w endometriozie jest odpowiednia, brzmi – dieta LOW FODMAP. Jest to uzasadnione, bo IBS (jedno z głównych wskazań do diety LOW FODMAP) występuje kilka razy częściej u kobiet z endometriozą.
Sprawdź artykuł: Endometrioza A IBS – Kiedy Potrzebna Jest Dieta LOW FODMAP?
W 2025 roku na łamach renomowanego czasopisma naukowego Alimentary Pharmacology & Therapeutics opublikowany został artykuł: Clinical Trial: Effect of a 28‐Day Low FODMAP Diet on Gastrointestinal Symptoms Associated With Endometriosis (EndoFOD)—A Randomised, Controlled Crossover Feeding Study.
W artykule opublikowano wyniki randomizowanego kontrolowanego badania. Oceniano w nim efekty 28-dniowego stosowania diety LOW FODMAP na objawy żołądkowo-jelitowe towarzyszące endometriozie. Badaniem objęto 35 kobiet z endometriozą w wieku ≥18 lat. Przydzielono je losowo do jednej z dwóch grup. Badanej, która otrzymywała dietę LOW FODMAP o zawartości maksymalnie 5 g FODMAP dziennie i kontrolną. Po 28 dniach oceniono, jak zmieniły się objawy żołądkowo-jelitowe, jakość życia i stan psychiczny w obu grupach.
| Zmniejszenie nasilenia objawów żołądkowo-jelitowych było bardziej widoczne u kobiet stosujących dietę LOW FODMAP. |
| Objawy żołądkowo-jelitowe uległy złagodzeniu po 4 tygodniach stosowania diety LOW FODMAP. |
| Kobiety, które stosowały dietę LOW FODMAP zgłaszały mniejszy ból/dyskomfort brzucha i wzdęcia w porównaniu z okresem przed rozpoczęciem diety i grupą kontrolną (tj. nie stosującą diety LOW FODMAP). |
| U kobiet stosujących dietę LOW FODMAP odnotowano również poprawę w zakresie refluksu żołądkowo-przełykowego. |
| W przypadku stosowania diety LOWF FODMAP zaobserwowano, że luźne stolce występują rzadziej, ale liczba wypróżnień w ciągu dnia pozostaje niezmienna. |
| Nie zaobserwowano, żeby dieta LOW FODMAP pomagała w przypadku zmęczenia i nudności. |
| U pacjentek z depresją objawy choroby zmniejszyły się przy stosowaniu diety LOW FODMAP. |
| Jakość życia uległa poprawie u kobiet, które stosowały dietę LOW FODMAP. |
Warto podkreślić, że dieta stosowana w badaniu nie była bezglutenowa i bezlaktozowa. Jest to pewien sygnał, że wbrew obiegowym opiniom stosowanie takich restrykcji nie zawsze jest konieczne do zmniejszenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych.
Wyniki badania wyglądają ciekawie. Jednak warto mieć z tyłu głowy, że nie jest to badanie pozbawione wad. Po pierwsze, liczebność grupy badanej jest niewielka – to tylko 35 kobiet. Po drugie, uczestniczki badania otrzymywały zestaw gotowych posiłków na każdy dzień. Można powiedzieć, że to „warunki laboratoryjne”, które mogą zaistnieć jedynie w przypadku, gdy kobieta zamawia catering dietetyczny. Choć i tak nie zawsze, bo jakość takich usług jest różna.
Ponadto zastosowana tu dieta LOW FODMAP o zawartości FODMAP <5g/dziennie jest trudna w realizacji. Wymaga wiedzy na temat zawartości FODMAP w poszczególnych produktach i ich skrupulatnego liczenia.
Dieta LOW FODMAP jest dość wymagająca i czasochłonna, ponieważ składa się z trzech etapów. Wymaga uważnego doboru produktów i obserwacji objawów. Jednak w niektórych przypadkach jest wskazana.
Przy czym moja opinia jest taka, że nie każda kobieta odczuwająca dolegliwości żołądkowo-jelitowe musi wprowadzać klasyczną, trzyetapową dietą LOW FODMAP. Jako rozwiązanie pierwszego rzutu proponowałabym (do indywidualnej konsultacji):
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat ogólnych zaleceń żywieniowych przy endometriozie, stworzyłam dla Ciebie artykuł na temat 7 zasad diety w endometriozie.
Zgodnie z nimi zaleca się, aby:
Objawy żołądkowo-jelitowe to zmora wielu kobiet z endometriozą. Wymagają bardzo ostrożnego i indywidualnego podejścia, które musi uwzględniać też możliwości (czasowe, finansowe, energetyczne) danej kobiety. Nie ma tu jednego złotego środka, choć dieta LOW FODMAP daje pewną nadzieję. Część kobiet reaguje na nią z obawą, bo jest to dieta składająca się z trzech etapów, a dwa z nich są dość wymagające. Jednak warto wiedzieć, że dieta LOW FODMAP nie jest jedynym wyborem przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych towarzyszących endometriozie. Istnieją również inne sposoby łagodzenia uciążliwych objawów, takie jak, chociażby przestrzeganie wytycznych NICE, fitoterapia, regularne ćwiczenia czy higiena snu.
Zastanawiasz się, jaka dieta w endometriozie będzie dla Ciebie odpowiednia? Umów się na indywidualną konsultację online – po przeanalizowaniu Twojego stanu zdrowia, dotychczasowych nawyków żywieniowych i stylu życia, przygotowuję dla Ciebie konkretny plan działania, dzięki któremu prosto i bez zbędnych restrykcji zadbasz o lepsze samopoczucie i płodność.
Nie istnieje jedna dieta odpowiednia dla wszystkich kobiet z endometriozą. Za jeden z najbardziej odpowiednich sposobów odżywiania uznaje się dietę śródziemnomorską, która dostarcza wielu składników o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Jednak i ona nie będzie odpowiednia dla każdej kobiety chorej na endometriozę (np. ze względu na wysoką zawartość błonnika pokarmowego). Dlatego sposób żywienia warto dopasować do objawów, współistniejących chorób oraz indywidualnej tolerancji produktów.
W codziennym jadłospisie warto uwzględniać warzywa.w różnych kolorach, owoce jagodowe, produkty pełnoziarniste, nierafinowane oleje roślinne orzechy, nasiona oraz ryby bogate w kwasy omega-3. Taki model żywienia może wspierać zmniejszenie stanu zapalnego i korzystnie wpływać na samopoczucie kobiet z endometriozą.
Warto ograniczyć przede wszystkim spożycie produktów o wysokim stopniu przetworzenia (np. dania fast-food i instant, słone i słodkie przekąski), tłustych mięs i wyrobów mięsnych (np. salami, boczek), a także produktów z dodatkiem cukru (oprócz słodyczy są to np. słodkie napoje, niektóre płatki śniadaniowe i jogurty owocowe). Nie oznacza to jednak, że wszystkie produkty muszą zostać całkowicie wyeliminowane. Najlepsze efekty przynosi indywidualnie dopasowana dieta, a nie stosowanie restrykcyjnych zakazów.
Dieta low FODMAP może być pomocna u kobiet z endometriozą, które zmagają się również z nasilonymi objawami jelitowymi, takimi jak wzdęcia, bóle brzucha, biegunki lub zaparcia. Nie jest jednak zalecana rutynowo wszystkim pacjentkom z endometriozą i powinna być stosowana wyłącznie czasowo oraz najlepiej pod opieką dietetyka.
Nie, ale odpowiednio dobrany sposób żywienia może wspierać leczenie, łagodzić objawy, zmniejszać nasilenie bólu oraz poprawiać komfort życia.
Nie ma obecnie dowodów naukowych potwierdzających, że każda kobieta z endometriozą powinna eliminować gluten lub nabiał. Takie ograniczenia warto rozważyć jedynie w przypadku potwierdzonej celiakii, nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten lub wyraźnego związku między spożyciem danego produktu a nasileniem objawów.
W diecie kobiet z endometriozą warto zadbać o odpowiednią podaż kwasów omega-3, błonnika pokarmowego, witaminy D (choć tu nie dieta, a suplementacja i rozważna ekspozycja na promienie słoneczne mają większe znaczenie), magnezu, żelaza, cynku, witamin z grupy B oraz antyoksydantów (m.in. witamin C i E).
Tak, rdzeń diety przeciwzapalnej to urozmaicone posiłki o odpowiedniej zawartości składników wspierających zmniejszanie stanu zapalnego i stresu oksydacyjnego
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji z lekarzem ani dietetykiem klinicznym. Endometrioza jest chorobą o złożonym przebiegu, a reakcja na zmiany w diecie może być różna u poszczególnych kobiet. Nie zalecam samodzielnego eliminowania wielu grup produktów bez wyraźnej potrzeby, ponieważ może to prowadzić do niedoborów i niepotrzebnego ograniczania diety.
Jeśli masz zdiagnozowaną endometriozę, nasilone dolegliwości bólowe, problemy z przewodem pokarmowym lub starasz się o ciążę, sposób żywienia warto dopasować indywidualnie do Twojego stanu zdrowia, objawów i prowadzonego leczenia.
