Nie tylko kwas foliowy! Cholina w ciąży i na etapie starań

zdjęcie usg i różowe tabletki

Udostępnij ten post

Co suplementujesz na etapie starania się o dziecko? Założę się, że większość odpowie “kwas foliowy”. To bardzo dobra odpowiedź, ale pamiętaj, że nie jest to jedyny składnik, na który trzeba zwrócić szczególną uwagę podczas planowania ciąży. Na uwagę zasługuje również cholina. Przeczytaj mój artykuł, aby dowiedzieć się, dlaczego cholina w ciąży i na etapie starań jest tak ważna!


W TELEGRAFICZNYM SKRÓCIE:

  • Cholina jest potrzebna m.in. do syntezy neuroprzekaźnika (acetylocholiny) i przekazywania sygnałów między komórkami. Co więcej, buduje błony komórkowe i uczestniczy w transporcie lipidów.
  • Istnieje odwrotna zależność pomiędzy ryzykiem rozwoju wad cewy nerwowej a spożyciem choliny przez matkę oraz stężeniem choliny w osoczu, niezależnie od suplementacji lub spożycia folianów z dietą.
  • Niedostateczne spożycie choliny jest jednym z czynników ryzyka zaburzeń neurorozwojowych (NDDs) takich jak zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHA), spektrum autyzmu (ASD) czy dysleksji.
  • W najnowszych normach żywienia dla populacji Polski zamieszczono informację, że wystarczające spożycie choliny dla kobiet dorosłych niebędących w ciąży to 425 mg na dobę.
  • Suplementację choliny zacznij 12 tygodni przed planowanym zajściem w ciążę.

Cholina – co to jest i dlaczego o niej zapomnieliśmy?

Kobietom planującym ciążę w kółko powtarza się, jak ważna jest suplementacja kwasu foliowego – i bardzo dobrze! Jednak nie można zapomnieć o innych składnikach, które są bardzo ważne już na etapie starań. Jednym z nich jest cholina.

Co to jest cholina? Niektórzy uznają ją za witaminę B4, a inni upierają się przy tym, że jest to związek, który nie powinien być klasyfikowany jako witamina. Jednak uważam, że nie to jest najważniejsze. Najbardziej istotne jest działanie choliny i to na nim chcę skupić się w tym artykule.

Cholina w ciąży i na etapie starań

Mam wrażenie, że cholina to nieco zapomniany składnik. To błąd, bo potrafi naprawdę wiele! Jest potrzebna do syntezy neuroprzekaźnika (acetylocholiny) i przekazywania sygnałów między komórkami. Co więcej, buduje błony komórkowe i uczestniczy w transporcie lipidów.

Jak widać, jest to składnik niezbędny na każdym etapie życia. Jednak w tym miejscu chcę skupić się na roli choliny w ciąży i na etapie jej planowania.

Jak cholina wspiera rozwój płodu i zapobiega wadom wrodzonym?

W 2024 roku zostały opublikowane rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP), w których przedstawiono coś, na co wiele osób czekało – stanowisko dotyczące suplementacji syntetycznej i aktywnej formy kwasu foliowego. Jednak, jeśli zajrzeć w głąb tego dokumentu, można znaleźć też bardzo dużo przydatnych informacji na temat choliny.

Żebyś nie musiała czytać całego dokumentu PTGiP (jest napisany naukowym językiem, pełno w nim nazw chemicznych itp.), przytoczę tu najważniejsze informacje na temat roli choliny w ciąży i podczas jej planowania.

  • Cholina jest potrzebna do prawidłowego cyklu przemian folianów, które odgrywają bardzo ważną rolę w profilaktyce wad cewy nerwowej.
  • Szlaki przemian choliny i folianów uzupełniając się wzajemnie.
  • Istnieje odwrotna zależność pomiędzy ryzykiem rozwoju wad cewy nerwowej a spożyciem choliny przez matkę oraz stężeniem choliny w osoczu, niezależnie od suplementacji lub spożycia folianów z dietą.
  • Cholina wspomaga transport przez łożysko ważnego dla rozwoju mózgu i siatkówki składnika – kwasu dokozaheksaenowego (DHA).
  • Cholina wpływa na rozwój mózgu płodu i tworzenie połączeń nerwowych. Spożycie choliny w czasie ciąży może mieć modulować funkcje poznawcze, behawioralne oraz pamięć u potomstwa.
  • Optymalny poziom choliny może wpływać ochronnie na neurony we wczesnym okresie życia.
  • Niedostateczne spożycie choliny jest jednym z czynników ryzyka zaburzeń neurorozwojowych (NDDs) takich jak zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHA), spektrum autyzmu (ASD) czy dysleksji.
  • Wyższy poziom choliny u matek (szczególnie w drugim trymestrze ciąży) wiązał się z lepszą pamięcią wzrokową u ich dzieci w wieku 7 lat [1].
  • Cholina wpływa prawdopodobnie na zmniejszenie ryzyka wad cewy nerwowej, autyzmu i zespołu Downa [2].

Warto wspomnieć też o tym, że cholina ma korzystny wpływ również na zdrowie kobiety w ciąży (i nie chodzi tu wyłącznie o układ nerwowy). Zaobserwowano, że odgrywa ważną rolę w zapobieganiu stłuszczenia wątroby u kobiet ciężarnych [3].

Cholina – w czym jest?

W czym jest cholina? Po pierwsze…w Twoim organizmie, bo jest produkowana przez wątrobę (to jeden z powodów, dla których kobiety na etapie starań powinny szczególnie dbać o ten narząd). Jednak endogenna synteza nie wystarcza, aby pokryć zapotrzebowanie na ten ważny składnik, dlatego zaleca się spożywanie produktów bogatych w cholinę. PTGiP rekomenduje również kobietom planującym ciążę i ciężarnym suplementację choliny (ale o tym w kolejnych akapitach).

Produkty, które są źródłem choliny to m.in.:

  • jajka (szczególnie żółtka)
  • łosoś
  • szpinak
  • podudzie z kurczaka
  • siemię lniane
  • kalafior
  • migdały
  • nasiona roślin strączkowych

Najwięcej choliny ma tak naprawdę wątróbka (szczególnie cielęca). Jednak nie polecam Ci jej jako głównego źródła choliny w codziennej diecie.

Suplement z choliną – jaki i od kiedy?

Suplement z choliną to MUST HAVE w planie suplementacji dla kobiety, która planuje ciążę (jeśli chcesz otrzymać indywidualne zalecenia dotyczące suplementacji, zapraszam Cię na konsultację). Pytanie, jaki wybrać i od kiedy go przyjmować?

Suplementację choliny zacznij 12 tygodni przed planowanym zajściem w ciążę. Ciężko wyliczyć ten moment z aptekarską precyzją, dlatego osobiście zalecam przyjmowanie suplementów od razu po tym, jak zaczniesz starania o dziecko.

Dlaczego suplement z choliną zaleca się jeszcze przed zajściem w ciążę? Jednym z kluczowych argumentów jest to, że cholina odgrywa ważną rolę w prawidłowym zamknięciu cewy nerwowej. A jest to proces, który zachodzi bardzo szybko bo mniej więcej do 28. dnia od zapłodnienia. 

Kolejna ważna kwestia to forma, w której występuje cholina. Szukaj suplementu z dwuwinianem choliny.

Ile choliny powinnaś suplementować? W rekomendacjach PTGiP nie ma jednoznacznych wytycznych, co do dawki. Za to w najnowszych normach żywienia dla populacji Polski zamieszczono informację, że wystarczające spożycie dla kobiet dorosłych niebędących w ciąży to 425 mg na dobę.

Suplementy diety dla kobiet planujących ciążę mają zazwyczaj mniej niż 425 mg choliny. Jednak zanim z nich zrezygnujesz, pamiętaj o jednej rzeczy. Źródłem choliny jest również endogenna synteza i dieta, dlatego nie zawsze trzeba przyjmować maksymalną ilość wraz z suplementem. 

Jeśli jesteś w grupie ryzyka wad wrodzonych u płodu (np. ze względu na wiek czy wcześniejsze urodzenie dziecka z taką wadą), rozważ przyjmowanie suplementu diety z większą ilością choliny. W sprzedaży dostępne są np. preparaty, które mają 500 mg choliny. Nie będę w tym miejscu pisać, że taki suplement jest na 100% dla Ciebie. Trzeba to ocenić na podstawie aktualnych badań i nawyków żywieniowych. 

Podsumowując, kwas foliowy to nie jedyny składnik, który powinnaś suplementować jeszcze przed zajściem w ciążę. Przynajmniej 12 tygodni przed planowaną koncepcją zaopatrz się również w suplement z choliną. Pamiętaj też o tym, aby szukać choliny w naturalnych źródłach pokarmowych.

Najczęściej kupowane produkty

Bibliografia:

  1. C. E. Boeke, M. W. Gillman, M. D. Hughes, S. L. Rifas-Shiman, E. Villamor, and E. Oken, ‘Choline intake during pregnancy and child cogniGon at age 7 years’, Am J Epidemiol, vol. 177, no. 12, pp. 1338–1347, Jun. 2013
  2. J. B. Adams, J. K. Kirby, J. C. Sorensen, E. L. Pollard, and T. Audhya, ‘Evidence based recommendaGons for an opGmal prenatal supplement for women in the US: vitamins and related nutrients’, Matern Health Neonatol Perinatol, vol. 8, no. 1, pp. 1–37, 2022
  3. J. K. Blusztajn, B. E. Slack, and T. J. Mellou, ‘NeuroprotecGve AcGons of Dietary Choline’, Nutrients, vol. 9, no. 8, Aug. 2017
  4. https://www.ptgin.pl/artykul/stanowisko-ekspertow-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-w-zakresie (dostęp: 21.04.2025)
  5. https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/normy-zywieniowe-2024/ (dostęp: 21.04.2025)

Zobacz jeszcze

Zapisz się do newslettera